We laten onszelf helemaal gek maken op het gebied van voeding. Dat was afgelopen week in het nieuws, in maar liefst twee artikelen. We zijn bezig aan een soort ‘kruistocht tegen gluten’. Daardoor hebben we ook te maken met een nieuw effect: ‘het nocebo-effect’. Als je weet wat het placebo-effect is, denk dan andersom. DSM heeft een pil ontwikkeld die werkt tegen glutengevoeligheid, maar niet tegen glutenintolerantie. Worden we gemindfuckt?

We denken maar wat

Voor wie nog nooit van het placebo-effect had gehoord: het is het verschijnsel waarbij iemand beter wordt van een pilletje zonder werkzame stof. Je ligt doodziek op bed, krijgt een pilletje en je problemen verdwijnen als sneeuw voor de zon. Kennelijk zit het allemaal tussen de oren. Maar nu is er iets nieuws: het nocebo-effect. Dan gebeurt precies het tegenovergestelde: iemand denkt ziek te worden van een bepaalde stof, terwijl er niets aan de hand is.

Dat zit zo: iemand krijgt een placebo; een pilletje zonder werking. Toch voelt degene die het pilletje heeft gehad zich niet goed. Hij of zij merkt duidelijk de zogenaamde bijwerkingen. Mensen gaan spontaan braken omdat ze denken dat een pilletje een braakpil is, in plaats van een snoepje. Lactose-intoleranten die een glucosedrankje drinken reageerden opeens alsof het om lactose ging. Als we negatief over iets denken, worden we er letterlijk ziek van.

Maakt angst ziek?

Het is een heel interessante studie. De laatste jaren zijn we namelijk verslingerd geraakt aan de spookverhalen over voeding. Denk maar aan het boek ‘De Broodbuik.’ In dat boek wordt gewaarschuwd voor het enorme gevaar dat achter tarwe en gluten wegkomt. Já, er zijn mensen die glutentolerant zijn, maar dat is nog geen één procent van de bewolking. In Amerika probeert juist één op de drie mensen alles wat met gluten en tarwe te maken heeft te vermijden. Dat komt neer op 33 procent van de bevolking!

In Nederland denkt 10 tot 15 procent last te hebben van een glutenallergie. Wetenschappers kunnen er geen enkel bewijs voor vinden. Kunnen we deze zelfbedachte allergie dan toeschrijven aan het zogenaamde ‘nocebo-effect’? Maakt angst ziek?

Geweldig middel

Als angst inderdaad ziek maakt, heeft DSM een geweldig middel ontwikkeld met de naam ‘Tolerase’. Het is een pil met een enzym erin dat 80 tot 90 procent van de gluten afbreekt. Sinds twee weken is het te koop in Amerika en nu hoopt het bedrijf dat het ook in Europa een hit wordt. Goed nieuws voor mensen met coeliakie (glutenintolerantie), zou je denken. Maar helaas: voor mensen bij wie echt glutenintolerantie is vastgesteld werkt het niet. Het breekt namelijk niet 100% van de gluten af. Dat terwijl mensen met coeliakie al ziek worden van hele kleine hoeveelheden. Balen!

Kassa! De glutenangst als cashcow

Voor wie werkt die pil van DSM dan wel? Voor die één op de drie mensen die gluten mijdt. En natuurlijk voor die 10 tot 15 procent van de Nederlandse bevolking die zelfverklaard ‘glutengevoelig’ zijn. Het middel schijnt dan werkelijk wonderen te verrichten. Het is dan ook geen medicijn. Een medicijn zou namelijk een werking moeten hebben. Daarom is deze pil alleen maar een voedingssupplement.

Misschien ken je nog de tijd dat er zogenaamde medici met siropen rondreisden. Pure kwakzwalvers die verdienden aan angst. Ongefundeerde angst. Geloof ons, als er geen negatieve berichtgeving over gluten zou zijn, zouden minder mensen last hebben van een allergie. Dan was het pilletje ‘Tolerase’ volstrekte onzin. Over vijf jaar zal het niet verbazingwekkend zijn als er helemaal geen werkzame stof in Tolerase zit, maar glutengevoeligen wel genezen zijn.

Aanstellers?

Voor de duidelijkheid: mensen die last hebben van het ‘nocebo’-effect zijn geen aanstellers. Ze worden echt ziek van de eigen negatieve verwachtingen. Het is een psychologisch effect. Dat is flink geluk voor pillenfabrikanten. Die vullen lachend hun zakken.

De mens lijdt vooral aan het lijden dat hij vreest.